Erdoğan'ın adaylık oyunu! Ömür boyu mu cumhurbaşkanı olacak?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2023 seçimlerinde anayasaya göre üçüncü kez aday olup olamayacağına ilişkin tartışmalar sürüyor.

GÜNDEM 16.01.2023, 15:30
2
Erdoğan'ın adaylık oyunu! Ömür boyu mu cumhurbaşkanı olacak?
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın üçüncü kez seçilip seçilemeyeceği tartışması, 2018 seçimleri sonrası TBMM başkanlığı talebiyle Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) seçim kararından ’13’üncü’ ibaresini silmesi tartışmaları farklı bir boyuta taşıdı.
Gazeteci Murat Yetkin, yazılarını yayımladığı sitesinden AKP yönetiminin15 Temmuz 2016 darbe girişiminin etkisiyle 2017’de hazırlıca olağanüstü hal koşullarında referanduma getirdiği anayasa değişikliğiyle ilgili eksikliklere ve şüphelere dikkat çekti.
İki önemli resmi belgeyi yayımlayarak "Erdoğan’ın adaylığı: ömür boyu mu sürecek?" yazısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın anayasaya göre tekrar seçilip seçilmeyeceğine dair tartışmalara değinen Yetkin, "Son zamanlarda AK Parti gruplarında Anadolu’dan gelen partililerin söylediği Berkant’ın unutulmaz “Bir şarkısın sen, ömür boyu sürecek” şarkısını hatırlatıyor ama bu sohbetin zamanında AK Parti içinde de yapıldığı anlaşılıyor. O dönem AK Parti içindeki etkili hukukçulardan olan -şimdi Deva Sözcüsü- İdris Şahin o dönem yapılan bazı tartışmaları şöyle hatırlıyor: 'Anayasa’nın 101’inci maddesine geçici fıkra konulması ilk aşamada konuşuldu. Hesap şuydu. 2014-2109 dönemi tamamlanacak, Anayasa değişikliği ve Meclis çoğunluğuyla ikinci defa seçim geçici madde ile mümkün olacak. Böylece Erdoğan’ın 2019 seçimleri gibi 2024 seçimlerinde de adaylığı mümkün olacak ve 2024 seçimlerini de alıp 2029’e dek başta kalacak. Hatta o zaman parti çevrelerinde 'Ömür boyu mu yapacak? 2029’da 75-76 yaşına gelecek, yetmez mi?' gibi sohbetleri hatırlıyorum" dedi.
İşte Murat Yetkin'in önemli bilgileri paylaştığı yazı şu şekilde:
"Türkiye’nin kritik 2023 seçimine giderken yaşadığı çelişkiler arasında Anayasaya uygun politika ile Almanca “ilkelere değil, koşullara uygun politika” anlamında kullanılan “realpolitik” arasındaki uçurum da bulunuyor. Bu durum kendisini en çok Cumhurbaşkanı ve AK Parti lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olup olamayacağı konusunda gösteriyor. Muhalefet liderleri Erdoğan’ın adaylığı konusunu, hukukçuların uyarısına rağmen “Yirmi yıllık iktidar ardından yine mağduru oynamaya kalkmasın” diye açmak dahi istemiyor.
Yeni ortaya çıkan bilgi ve belgelerse AK Parti yönetiminin 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin rüzgârıyla 2017’de alelacele hazırlayıp Olağanüstü Hal koşullarında halkoylamasına getirdiği Anayasa’nın bu konudaki eksikliklerin başından beri farkında olduğunu gösteriyor. Gazeteci Deniz Zeyrek’in 13 Ocak gecesi Fox TV’daki Orta Sayfa programında Deva Partisi Sözcüsü İdris Şahin’e atfen açıkladığı belgeler AK Parti’nin bu açığın sadece farkında olmakla kalmayıp halının altına süpürmeye çalıştığını da gösteriyor. Buna göre, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) TBMM’nin talebiyle Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığı mazbatasında düzeltmeye gidip yeniden mazbata yazmış ama bunu da kayda geçirmiş.
Olanlar, AK Parti’nin YSK kararlarına 2017 Anayasasıyla yargı yolunun neden kapatıldığını da açıklayan türden. Cumhurbaşkanı Erdoğan 16 Nisan 2017’de MHP lideri Devlet Bahçeli’nin desteğiyle kabul edilen Anayasaya göre yapılan 24 Haziran 2018 seçimlerinde 2014’den beri sürdürdüğü Cumhurbaşkanlığına yeniden seçildi.
Erdoğan 2014’te 12’inci Cumhurbaşkanı seçilmiş olduğu için YSK da seçilme mazbatasını “13’üncü Cumhurbaşkanı seçilmiştir” diye hazırlayıp 4 Temmuz 2018’de TBMM’ye gönderdi. Buraya kadar süreç normal seyrindeydi. Ancak AK Parti hukukçuları buradaki 13’üncü Cumhurbaşkanı vurgusunun yeni Anayasa’nın 101’inci Maddesindeki “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir” hükmü nedeniyle Erdoğan’ın 2023 seçimlerindeki adaylığı bakımından sorun çıkaracağını fark ettiler.Bunun üzerine dönemin TBMM Başkanı İsmail Kahraman 5 Temmuz 2018’de YDK Başkanlığına bir yazı yazdı. Kahraman, “13 rakamına, Cumhurbaşkanlığı görevi yapan kişi sayısı hesabından veya seçim sayısından ulaşılamadığı görülmüştür” diyor “konunun tekrar değerlendirilerek oluşan tereddüdün kaldırılmasını” istiyordu.
TBMM yazısı bir bakıma haklı görünüyordu; nitekim Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar birden fazla dönem cumhurbaşkanlığı yapmıştı. Ancak bilerek ya da ihmal edilerek dikkate alınmadığı görülen bir durum da vardı. 1961 ve 1982 anayasalarında “bir defa” hükmü getirilmiş, bu durum Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören 2007 Anayasa değişikliğine dek korunmuştu. 2007 Anayasa değişikliği sonrasında 11’inci Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün yeniden adaylığı söz konusu olamasın diye de geçici, ya da istisna fırka eklenmişti.Oysa 2017 Anayasasında Erdoğan’ın 2014-2018 arasındaki Cumhurbaşkanlığının sayılmamasını öngören (101’inci maddede olması gereken) bir geçici fıkra, ya da istisna şartı yoktu.
Buna rağmen dönemin Sadi Güven Başkanlığındaki YSK aynı gün toplandı ve bir gün önceki kararını değiştirdi. TBMM Başkanlığına ve Cumhurbaşkanlığına 5 Temmuz’da yazılan yazıda bir önceki kararda yer alan “13. İbaresinin kaldırılmasına ve tutanağın buna göre düzenlenmesine” oybirliğiyle karar verildiği bildiriliyordu. Sadece “Cumhurbaşkanı seçilmiştir” yazan yeni bir mazbata hazırlandı.Böylelikle 2023 seçiminde Erdoğan’ın muhtemel Cumhurbaşkanlığı adaylığı üzerine tartışmanın ortadan kaldırılacağı hesaplanıyordu. Öte yandan YSK, TBMM’nin talebi üzerine karar değiştirdiğini da yazıyla kayda geçirmiş oluyordu.
Son zamanlarda AK Parti gruplarında Anadolu’dan gelen partililerin söylediği Berkant’ın unutulmaz “Bir şarkısın sen, ömür boyu sürecek” şarkısını hatırlatıyor ama bu sohbetin zamanında AK Parti içinde de yapıldığı anlaşılıyor. O dönem AK Parti içindeki etkili hukukçulardan olan -şimdi Deva Sözcüsü- İdris Şahin o dönem yapılan bazı tartışmaları şöyle hatırlıyor:• “Anayasa’nın 101’inci maddesine geçici fıkra konulması ilk aşamada konuşuldu. Hesap şuydu. 2014-2109 dönemi tamamlanacak, Anayasa değişikliği ve Meclis çoğunluğuyla ikinci defa seçim geçici madde ile mümkün olacak. Böylece Erdoğan’ın 2019 seçimleri gibi 2024 seçimlerinde de adaylığı mümkün olacak ve 2024 seçimlerini de alıp 2029’e dek başta kalacak.• “Hatta o zaman parti çevrelerinde “Ömür boyu mu yapacak? 2029’da 75-76 yaşına gelecek, yetmez mi?” gibi sohbetleri hatırlıyorum.”
• “Ama 2017 Anayasasına son şekli verilirken bu geçici fıkra unutuldu. Çünkü artık Anayasa metni geniş istişareyle değil, birkaç kişinin arasında konuşulur olmuştu. İhmal vardı, şimdi yokmuş gibi davranan çok bilenlerin hatasıdır.• “Anayasa 101 olduğu gibi değişti deniyor ama değişen Cumhurbaşkanlığının nitelikleri ve tarafsızlığının yerine Cumhurbaşkanı seçiminin getirilmesidir. Bir kimsenin en fazla iki adaylığı cümlesi aynen korunmuştur. Anayasa’nın 176’ıncı maddesine göre “kenar maddeler” Anayasa metninden sayılmaz.”
Şahin, 2018’de YSK kararının Meclis Başkanı talebiyle değiştirilmesi işleminin Erdoğan2ın muhtemel adalığı ile bağlantılı olduğunu şu sözlerle öne sürüyor:• “Bu işi bal gibi biliyorlardı. Kaygıları olmasa 13. Cumhurbaşkanı yazan mazbatayı geri çevirmezlerdi.”
Ortada aslında bir değil iki tartışma konusu var Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığı konusunda. Biri Erdoğan’ın seçim zamanında yapılsa da aday olup olamayacağı, diğeri de seçimin erkene alınması, özellikle de Cumhurbaşkanının Meclis’i feshetmesi yoluyla erken seçime gidilmesi üzerine. Serap Yazıcı’dan İbrahim Kaboğlu’na, Süheyl Batum’dan Mehmet Gün’e dek hukukçular Anayasa’nın buna izin vermediği görüşünde. TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Cumhurbaşkanı Hukuk Baş Danışmanı Mehmet Uçum ve AK Parti TBMM Grup Başkan vekili Özlem Zengin ise ortada bir sorun olmadığı görüşünü gündemde tutuyor.Başta CHP lideri kemal Kılıçdaroğlu ve İYİ Parti lideri Meral Akşener olmak üzere muhalefet liderleri Cumhurbaşkanı Erdoğan mağdur söylemine baş vurmasın diye adaylığı konusunu açmasa da bu konu seçim yaklaşırken hukuk ve siyaset çevrelerinde tartışılmaya devam ediyor."

Yorumlar (0)
sanalbasin.com üyesidir
Namaz Vakti 27 Ocak 2023
İmsak 06:16
Güneş 07:38
Öğle 12:56
İkindi 15:41
Akşam 18:04
Yatsı 19:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 19 45
2. Fenerbahçe 19 41
3. Başakşehir 19 37
4. Beşiktaş 18 35
5. Trabzonspor 19 35
6. Adana Demirspor 19 34
7. Konyaspor 19 27
8. Kayserispor 19 26
9. Alanyaspor 19 25
10. Karagümrük 19 22
11. Ankaragücü 19 22
12. Giresunspor 19 21
13. Gaziantep FK 19 19
14. Kasımpaşa 19 19
15. Antalyaspor 18 18
16. Sivasspor 19 18
17. Hatayspor 18 17
18. İstanbulspor 19 15
19. Ümraniye 19 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 20 41
2. Samsunspor 20 38
3. Keçiörengücü 20 36
4. Bodrumspor 20 35
5. Pendikspor 20 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 19 34
8. Boluspor 20 33
9. Sakaryaspor 20 31
10. Manisa FK 19 28
11. Göztepe 20 27
12. Adanaspor 20 22
13. Tuzlaspor 20 19
14. Altay 20 18
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 20 16
17. Ö.K Yeni Malatya 20 13
18. Denizlispor 20 12
19. Gençlerbirliği 20 10
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 17 44
2. Real Madrid 17 41
3. Real Sociedad 18 38
4. Atletico Madrid 18 31
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 17 28
7. Osasuna 18 28
8. Athletic Bilbao 18 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 18 25
11. Girona 18 21
12. Valencia 17 20
13. Espanyol 18 20
14. Almeria 18 19
15. Sevilla 18 18
16. Getafe 18 17
17. Celta Vigo 18 17
18. Real Valladolid 18 17
19. Cadiz 18 16
20. Elche 18 6
Whatsap İhbar Hattı