İsmet Berkan, Berat Albayrak'ın 'cinliklerini' yazdı: Çarpma telaşında

Karar Gazetesi köşe yazarı İsmet Berkan bugünkü köşesinde, Berat Albayrak'ın Hazine ve Maliye Bakanı olduğu dönemdeki uygulamalarını sert bir dille eleştirdiği bir yazı kaleme aldı.

GÜNDEM 12.05.2022, 16:20
2
İsmet Berkan, Berat Albayrak'ın 'cinliklerini' yazdı: Çarpma telaşında
Gazeteci İsmet Berkan bugünkü köşesinde, ''İki cin bir oldu devlet yardımıyla hepimizi çarpma telaşında'' başlıklı bir yazı kaleme aldı.
Eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın bakanlık yaptığı dönemde eski normal kurallara uymak yerine bulduğu farklı çözüm yollarının her seferinde ekonomiye büyük zararlar verdiğini hatırlattı.
Kur korumalı mevduat sistemi ve yeni açıklanan konut paketinden de söz eden Berkan, bu uygulamaların topluma verdiği ve vereceği zararları anlattı.
İsmet Berkan'ın yazısının tamamı şu şekilde:
İngilizce dilinde “moral hazard” diye bir kavram var. Türkçeye çevirmek aynı tadı vermiyor ama “Ahlaki bozulma tehlikesi” diyebiliriz.
Bu kavramla herhangi bir ahlaksızlık tehlikesi değil, çoğunlukla devlet veya devlet yetkisi kullanan diğer düzenleyici otoritelerin getirdikleri kuralların toplumdaki ahlakı bozma ihtimali anlatılıyor.
Bu “moral hazard” kavramını en çok ekonomi bağlamında işitirsiniz. Çünkü ekonomide her türlü fiyatlamaya yapılan her türlü müdahale potansiyel bir “moral hazard” yaratır.
Örnek vereyim: Türkiye’de epey bir süreden beri devlete ait Türk Şeker Fabrikaları, özel sektöre ait şeker fabrikalarına göre çok daha ucuz fiyattan şeker satıyor.
Türk Şeker’den ucuza şeker alabilenler şeker içeren ürünleri daha ucuza mal edebiliyor, bu da onlara rakiplerine göre daha fazla kazanç elde etme imkanı veriyor.
Devlet şekeri ucuza satıyor ama aslında bundan kazanan sokaktaki insan değil, üretiminde bu şekeri kullanan bazı sanayiciler oluyor. Çünkü şekerleme ürünlerinin nihai fiyatında üreticinin şekeri aldığı fiyata göre bir fark yok; hepsi benzer fiyatlara satılıyor.
Kurnazlık, kestirmecilik veya cinlik peşinde olmak insan doğasının bir parçası maalesef. O yüzden tarih boyunca birileri cinlik peşinde oldu. Devletin neredeyse kurulduğu günden beri en önemli görevinin “adalet” olması bundan. Devlet cinliklere izin veremeli.
Ancak 2018 yılında Berat Albayrak’ın Hazine ve Maliye Bakanı olmasıyla birlikte “cinlik yapmak” devletimizin ekonomik davranışlarından biri haline gelince, bu konuda Türkiye yeni bir aşamaya geçti.
Berat Albayrak ve ekibi, normal kurallara uymak yerine bu akıllarına gelen parlak fikirlerle bir sürü şey yaptılar; her seferinde yaptıkları piyasaları daha fazla bozmaktan başka bir işe yaramadı. İşte bu cinliklerin en vahimlerinden biri Merkez Bankası dövizini arka kapıdan satarak doların fiyatını baskı altında tutmaktı.
Aralık ayında “kur korumalı mevduat” tam bu sebeple bir başka cinlik ve “moral hazard” olarak icat edildi; şimdi o yetmemeye başlayınca ve arka kapıdan satmak için dolar bulmak zorlaşınca son bir çare olarak “Dövizini boz, ucuza ev kredisi verelim” cinliği icat edildi.
Buna göre devletimiz, bankadaki dövizini veya altınını bozduracaklara ev satın almaları halinde üst limiti 1 milyon lira olan uzun vadeli ve aylık yüzde 0,89 faizli kredi verecek.
Aylık 0,89 faiz demek, yıllık yüzde 11,2 civarında bir maliyet demek. Oysa şu anda enflasyon yüzde 70; en azından bir yıl daha bu enflasyonda yaşayacağımız dikkate alınacak olursa, burada müthiş bir kazanç imkanı var. Dolayısıyla da bir ahlaki bozulma tehlikesi mevcut, çünkü aramızdan sadece bazıları bu müthiş kazançtan yararlanacak, geri kalanlar ise kendi ceplerinden o kazananlara para aktaracak.
Ama burada tek bir harekette yaratılan “moral hazard”ı sadece potansiyel ev alıcıları için var zannetmeyin. Nitekim Cumhurbaşkanı’nın açıklama yapmasından birkaç saat geçtikten sonra görmeye başladık, bir de ortaya ikinci grup çıktı, onlar da evini satmak isteyenlerdi. Hemen ev fiyatlarına zam yapmaya başladılar.
Gelin hesap yapalım: Devlet 1 milyon lira kredi veriyor. Bu krediyi almak için değeri 2 milyon lira olan ev bulacaksınız ve 1 milyon lira karşılığı döviz veya altın bozacaksınız. Yani bugünkü kurdan 65 bin dolardan biraz fazla.
Peki daha düne kadar 1,8 milyon liradan satışta olan bir evin fiyatının ansızın 2 milyon liraya çıkması, hatta 1,6 milyondan 2 milyona çıkması sadece 65 bin dolar bozduracak alıcıyı etkiler mi?
Bence etkilemez; çünkü aslında yapay olarak artmış fiyatı 130 bin dolar olan bir evi 90-100 bin dolar gibi bir maliyetle almış olacak. Yani nihai maliyet hala gerçek güncel değerinin altında olacak.
10 yıl vadeli 1 milyon liralık kredinin aylık ödemesi 13 bin 595 lira, yani bugün 888 dolar. Döviz kurunun enflasyon kadar artması bu ödemenin her ay dolar cinsinden azalması anlamına gelecek. Tahminimi yazdım, kredi kullananlar 10 yılın sonunda (onlar açısından kötümser ihtimalle) 30 bin dolar civarında ödeme yapmış olacaklar. Üstüne de baştaki 65 bin doları ekleyin, toplam bedel 90-100 bin dolar olacak. (Dolar daha hızlı artarsa daha da düşük olacak toplam bedel.)
Şimdi hükümetimiz ev fiyatını arttıranlara kızıyor ama tabir caizse iki taraf da cin ve herkes devleti çarpmaya çalışıyor.
Esas kızması gerekenler ise bugün bankada 65 bin doları, aylık 13 bin 600 lira taksidi ödeyecek geliri olmayanlar. Çünkü ev sahiplerine de, alıcılara da onların cebinden para konacak sonuçta.
Bütün bunlar da son bağımsız Türk devletinin sayesinde olacak.

Yorumlar (0)
22
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 16 Mayıs 2022
İmsak 03:47
Güneş 05:23
Öğle 12:40
İkindi 16:29
Akşam 19:47
Yatsı 21:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 36 52
10. Kasımpaşa 37 50
11. Hatayspor 37 50
12. Sivasspor 36 48
13. Galatasaray 36 48
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 36 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 36 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Crystal Palace 36 45
13. Aston Villa 36 44
14. Newcastle 36 43
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Whatsap İhbar Hattı