Yeryüzündeki ilk Siyonist: Yasef Nassı

Siyonizm denildiğinde akla ilk gelen isim şüphesiz ki Theodor Herzl’dir. Hâlbuki Herzl’in yaşamından yüzyıllar önce Yasef Nassi isimli bir şahıs, Siyo...

GÜNDEM 09.01.2023, 04:35
2
Yeryüzündeki ilk Siyonist: Yasef Nassı
Siyonizm denildiğinde akla ilk gelen isim şüphesiz ki Theodor Herzl’dir. Hâlbuki Herzl’in yaşamından yüzyıllar önce Yasef Nassi isimli bir şahıs, Siyonizm doğrultusundaki ilk çalışmalara imza atmıştır hem de Osmanlı topraklarında... Bu yazımızda size Osmanlı Yahudileri arasında önemli bir yere sahip olan fakat günümüz kamuoyunda pek fazla tanınmayan Yasef Nassi’nin portresini sunacağız.
Yahudiler, Osmanlı Devleti’nin ekonomik yaşantısında önemli bir konuma sahip olmuştur. Bu bağlamda en meşhur olan isimlerden biri de Yasef Nassi’dir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşayan Nassi, gerek “Muhteşem Süleyman” gerekse de 2. Selim döneminde imparatorluğun en etkin isimleri arasında yer alır. Söz konusu dönemin en kritik bankeri olan Nassi, imparatorlukta “Zuyuf Akçe” adı verilen ilk enflasyon sürecinde başrolü oynamıştır.

Yasef Nassi, Portekiz’de hayatını sürdüren Yahudi bir aileye mensuptu. Nassi’nin ailesi o dönem Avrupa’da Yahudilik yasak durumda bulunduğu için kendilerini Hristiyan olarak gösteriyorlardı. Nassi süreç içerisinde önce eğitim hayatını tamamlayacak sonra da ticarete atılacaktı. Malumunuz ticaret Yahudilikte en başat sektörlerden biriydi. Ticari alanda başarılı olan Nassi, Fransa ve Venedik’e giderek orada etkili bağlantılar kurdu. 1554 yılında İstanbul’a gelen ve halasının kızıyla evlenen Yasef Nassi, Yahudi kimliğini artık gizlemeyecekti. Zira o dönem Avrupa’dakinin aksine Osmanlı’da Yahudiler için rahat bir ortam mevcuttu. Yasef Nassi’nin eşinin annesi yani halası kendisinden birkaç yıl önce Osmanlı topraklarına gelmiş ve ticaret faaliyetlerine başlamıştı. Osmanlı topraklarına gelişiyle birlikte halasıyla ortaklık kuran Yasef, ölümüne kadar İstanbul’da kalacak ve güçlü bir ekonomik aktör olacaktı.

Yasef Nassi, Avrupa’daki güçlü bağlantıları nedeniyle kısa süre içerisinde Osmanlı devlet erkânıyla bağlantılar kurdu. Özellikle Osmanlı dış politikasında önemli bir aktör haline gelen Nassi, devletin ticaret ve barış görüşmelerinde de yer aldı. Gitgide saray içerisindeki etkinliğini artıran Nassi, Venediklilerden alınan Naxos Adası’nın yönetimini de eline alacaktı. Öte yandan Nassi, süreç içerisinde Baoğdan ile şara ticaretini ve Lehistan ile balmumu ticaretini tekeline aldı. Avrupa ile yapılan ticarette de birçok alanda söz sahibi olan Nassi, Osmanlı topraklarında çok zengin oldu.

1554 yılında İstanbul’a gelen Yasef Nassi, Kanuni Sultan Süleyman’ın güvenini de kazandı. Öyle ki “Muhteşem Süleyman” tarafından kendisine “Frenk Bey” unvanı verildi. Kanuni’nin vefatının ardından 2. Selim ile de sıkı ilişkiler geliştiren Nassi, bu ilişki sonucunda Kiklad Adaları Dükalığı’nı da aldı. Bu süreçte Yahudileri İstanbul’a getirip Galata’ya yerleştiren Nassi, meşhur Galata bankerlerinin nüfuzuna ön ayak oluyordu. 2. Selim döneminde devlet üzerindeki etkinliğini iyice artıran Nassi, bir türlü doymuyordu. Nassi’nin yeni bir hedefi vardı; Kıbrıs Adası.

Yasef Nassi, Kıbrıs’ın fethinin ardından adaya gözünü dikti. Kıbrıs’a Yahudi nüfusu yerleştirerek adada güçlü koloniler kurmaya başlayan Nassi, “Kıbrıs Kralı” unvanını da talep etmekteydi. Bu isteğini bir oldubitti ile gerçekleştirmek isteyen Yasef Nassi, 1571 yılındaki fethin ardından İstanbul’daki evinin kapısına “Kıbrıs Kralı Yasef” yazısını astırdı. Kıbrıs kralı olma sevdasına kendisini iyice kaptıran Nassi’nin hayalleri kısa süre içerisinde suya düşecekti. Nassi’nin kapısına astırdığı yazı, Sokullu Mehmet Paşa tarafından verilen talimat sonucunda kaldırılacaktı. Yasef Nassi, Kıbrıs kralı olmak için elinden gelen her şeyi yaptı. Başta Sokullu olmak üzere devlet erkânına ekonomik vaatlerde bulunan Nassi, bir türlü amacına ulaşamadı. Aslına bakılırsa Nassi’nin derdi Kıbrıs kralı olmaktan çok, Yahudileri Kıbrıs’a doldurmak ve burada bir Yahudi devleti kurmaktı. Bu nedenle Yasef Nassi’ye “İlk Siyonist” de denir.

Kıbrıs üzerindeki hayalleri suya düşen Yasef Nassi’nin Filistin toprakları için de emelleri vardı. Günümüz Filistin topraklarının kuzeyinde yer alan Tiberya kenti üzerinde bir proje geliştiren Nassi, burada bir Yahudi yerleşim merkezi kurmak için Kanuni Sultan Süleyman’dan izin almayı başardı. Nassi, bütün Yahudileri Tiberya’ya göç etmeye çağırdı. Bu açıdan bakıldığında da Nassi için “Siyonizm’in öncüsü” nitelendirmesi yapılabilir.

Osmanlı’da bir döneme damga vuran Yasef Nassi, 2. Selim’in vefatının ardından saraydaki itibarını kaybetmeye başladı. 1579’da ölen Nassi’nin dul kalan eşine çeyiz parasını veren Osmanlı, Nassi’nin diğer mallarına el koydu.

Yorumlar (0)
sanalbasin.com üyesidir
Namaz Vakti 07 Şubat 2023
İmsak 06:08
Güneş 07:29
Öğle 12:58
İkindi 15:51
Akşam 18:16
Yatsı 19:32
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 20 30
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 20 23
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9
Whatsap İhbar Hattı