banner8

banner9

25.04.2022, 17:04 69

Etimoloji sohbetleri 1: Rüzgar kelimesi üzerine

Rüzgar, Allah’ın rahmeti'nin yeryüzündeki tecellilerinden biri. Gökler ötesinden gelen nefes gibi. Bir aşk busesi sanki üstümüzde hissettiğimiz 

..

Dalından düşen yaprakların koluna girip hicrete uğurlayan.. Varlık rüzgara müştak .. Zira o bir rahmet muştusu.. 

Kur’an şöyle der : “ O'dur rüzgarları rahmeti'nin önüne katıp müjdeci olarak gönderen .. “ (Araf:7:57)

Rüzgar kelimesi Farsça roz-kar kökünden gelmekte.. Roz kelimesine yine Farsça olan Nev-roz dan aşinayız. Fars dilinde “nev” yeni “roz” ise gün demek. Rüzgar ise bir gün anlamındadır. Adeta ardından gelen yağmurla mecazen ağaçlara, çiçeklere hatta tüm mevcudata gün doğması gibi. 

Oruç kelimesi hakeza “u-ruz” kelimesinden gelir Farsça. Zira oruç, gün doğumundan batımına kadar devam eder. Evet rüzgar varlığa gün doğması gibi vahyin de ifade ettiği gibi bir rahmet muştusudur.

Eski Türkçe ‘yel’ kelimesi rüzgar kelimesine tekabül eder. Yel, acele etmek, koşturmak ve uçuşmak anlamındadır eski Türkçe. Rüzgarla hareket ettiği için deniz aracına da ‘yelken’ denir. "Pupa yelken" tabirindeki pupa ise Latince aslı “puppis” yani arkadan esen rüzgardır. Bebeklerin gaz çıkarmasına da benzer tabirin kullanılması bir nevi rüzgara benzetildiğinden olsa gerektir. Yelkovan kelimesi de adeta saatin içindeki zaman rüzgarının saat ibresini hareket ettirmesi gibidir.

İngilizce “wind” olarak tabir edilen rüzgar kelimesinin kökeninde ise “wen” yani nefes ve üflemek kelimeleri vardır. Pencere anlamına gelen “window” ise rüzgar ile bağlantılıdır. Dışarıya açılan  pencere gözün nefes aldığı yer gibidir. Nitekim "wind-ow" göz deliği anlamındadır etimoloji sözlüklerinin verdiği bilgiye göre. Öyleyse rüzgar tabiatın üstümüzdeki müjdeli soluğudur.

Kur’an’da ise “er riyah” kelimesi rüzgarlar anlamındadır. Arapça r-w-h kökünden gelen bu kelime rüzgar anlamına gelir.Kur’an’da bu kökten gelen kelimeler 57 yerde geçer ve çeşitli anlamalara gelir. Reyhan kelimesi güzel koku anlamına gelmekte olup rüzgar anlamına gelen “er riyah” ile aynı köktendir. Yakub’un Yusufun kokusunu alması anlatılırken (bknz:Yusuf:12:94) "riha" kelimesi kullanılır. Öyleyse rüzgar kimileyin uzaklarda hasretini çektiğinizin tatlı bir kokusu gibidir.

Kur’an, bazen rüzgar anlamına gelen “er riyah” ile aynı kökten “ravh” kelimesini bazen saadet bazen de rahmet anlamında kullanır. (Bknz:Yusuf :12:87, Vaki’a:56:89)

Bununla beraber ruh kelimesi de Arapça rüzgar anlamına gelen “er riyah” ile aynı köktendir. Ruh bir bedene can verdiği gibi rüzgar dahi varlığa canlılık ve rahmet katar.

Rüzgar kadim dönemlerden bu yana insanların ilgisi olmuştur hatta eski Yunan da rüzgar tanrıları olmuştur. Mesela Türkçemizde Bora olarak bildiğimiz “Boreas” Yunan mitolojisinde Kuzey den soğuk rüzgarları getiren rüzgar tanrılarından biridir. Poyraz olarak ta bildiğimiz bu rüzgar Yunan mitolojisinde istanbul boğazında mağarası olup kuzeyden esen rüzgâri soğutan tanrıdır.

Kasırga kelimesi ise Eski Türkçe de “kasırku” şeklindedir. Kasırga’nın titreten bir mahiyeti olmasından dolayı bizim Türkçede ki “kas” kelimesi ile etimolojik bağlantısı vardır. Eski Türkçe’de “kasna” kelimesi titreşmek anlamındadır. Kasırga kelimesinin İngilizcedeki karşılığı "Hurricane"dir. Bu kelimenin Orta Amerika'da yaşamış olan Mayaların kullandığı "Huracan" kelimesinden geldiği söylenir. Mayaların dilinde "Huracan", büyük rüzgârların (fırtınaların) ve kötü ruhların tanrısı anlamına gelirdi."Hurricane", İspanyolca "Huracán" kelimesi üzerinden türetilmiştir.

Fırtına kelimesi ise Latince “Fortuna” kelimesinden gelir. “Fortune” kısmet ve talih anlamlarına gelir. Nitekim falcılara “Fortune Teller” yani talih okuyucu denir. İtalyanca “fortuna” aynı zamanda deniz kazası anlamına gelir. Dolayısıyla özellikle bir deniz yolcusu için fırtına talihsizliktir. Yine tarımla uğraşan kimseler için fırtına o sene işlerinin talihli olmadığını gösterir. Maya mitoljisinde olduğu gibi kötü tanrıların ruhunun iyilerin malını ve canını tehdit etmesidir.

İslam'da ise her kötü gibi görünen şeyin ardında binler hikmet olduğuna inanılır. Zerdüştlükte olduğu gibi iyilerin ve kötülerin tanrısı başka değildir. Her şeyi yaratan Allah’tır. İnsana düşen elinden gelen her şeyi yaptıktan sonra Rabbine itimat etmesi ve teslim olmasıdır.

Evet ! Hayat bir gemiye benzer ve bizler o geminin dümenci neferleyiz. Vazifemizi görmek ile mükellefiz. 

Kimileyin yağmuru müjdeleyen rüzgar, kimileyin zulmü darmadağın edecek bir fırtına, bazen de gönüllere ferahlık veren tatlı bir serinlik olabilmektir baki kalacak olan.

Zira baki olan bu kubbede hoş bir sada imiş.

Servet ve dahi evlat bu dünya hayatının süsleridir. Rabbinin katında baki kalacak doğrular, mükafat bakımından en iyisidir; ümit bakımından da en iyisidir. (Kehf:18:46)

Yorumlar (0)
sanalbasin.com üyesidir
Namaz Vakti 26 Kasım 2022
İmsak 05:57
Güneş 07:21
Öğle 12:31
İkindi 15:09
Akşam 17:31
Yatsı 18:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Boluspor 14 25
3. Pendikspor 13 24
4. Keçiörengücü 13 24
5. Rizespor 14 23
6. Samsunspor 13 23
7. Bodrumspor 14 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 15 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 8
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Whatsap İhbar Hattı