Amerika Birleşik Devletleri tarihi, siyasi şiddetin ve dahi suikast girişimlerinin trajik mirasıyla şekillenmiştir.
Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley ve John F. Kennedy gibi başkanların suikast sonucu hayatını kaybetmiştir.
Amerikan siyasi kültüründe "siyasi şiddetin araç olarak kullanılması" olgusu derin bir meseledir.
Trump'a yönelik saldırı ise, bu tarihsel sürekliliğin modern bir yansıması olarak, demokrasinin kırılganlığını ve kutuplaşmanın şiddete evrilme riskini bir kez daha gözler önüne sermiştir.
Amerika tarihinde suikastlar genellikle "yalnız kurt" fenomenleri veya radikal ideolojik grupların eylemleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Lakin, bu eylemlerin arkasındaki motivasyonlar, toplumdaki derin kutuplaşma ve "ötekileştirme" söylemleriyle beslenmektedir.
Kimi ülkelerde siyasi suikastların bir devlet politikası veya karşı-istihbarat yöntemi olarak kullanılması, siyasi mücadelenin kurumsallaşamamış olduğu toplumlarda "intikam döngüsünü" tetiklemektedir.
Siyasi mücadeleyi suikast yöntemiyle yürütmek, sadece hedeflenen kişiyi değil, o kişinin temsil ettiği kurumları da zayıflatarak, uzun vadede devletin meşruiyetini ve güvenliğini erozyona uğratabilmektedir.
Siyasi suikastlar, yalnızca fiziksel bir şiddet eylemi değil, aynı zamanda toplumun kolektif psikolojisini derinden sarsan ve yeniden şekillendiren travmatik kırılma noktalarıdır.
Sosyal psikoloji zaviyesinden bakıldığında, Trump'a yönelik saldırı gibi olaylar, bireylerin grup kimliklerini nasıl tanımladıklarını ve "öteki" ile olan ilişkilerini nasıl radikalleştirdiklerini anlamak için kritik bir laboratuvar gibidir adeta.
Sosyal kimlik teorisine göre, bireyler kendilerini belirli gruplara (siyasi partilere veya ideolojik hareketlere) ait hissettiklerinde, bu grupların sembolleri ve liderleri, bireyin "benlik algısının" bir parçası haline gelir.
Dolayısıyla, bu tip liderlere yönelik suikast girişimi, sadece o şahsa değil, o liderle özdeşleşen milyonlarca insanın "benliğine" yapılmış bir saldırı gibi algılanır.
Bu durum ise, sosyal psikolojide "terör yönetimi teorisi" ile ifade edilen bir süreci tetikler. Ölüm korkusu ve varoluşsal tehdit karşısında bireyler, kendi dünya görüşlerini iyice sahiplenip, grup aidiyetlerini ziyadesiyle benimseyerek daha sıkı sarılırlar.
Bununla beraber, siyasi şiddet, mağdur olan tarafın taraftarları arasında "mağduriyet psikolojisini" güçlendirir. Bu psikolojik durum, grubun kendi içindeki dayanışmasını artırırken, karşı tarafa yönelik "şeytanlaştırma" sürecini hızlandırır.
Mesela seçim sırasında Trump'ın saldırı sonrası yumruğunu havaya kaldırması, sosyal psikolojik açıdan "güçlü lider" imajını pekiştiren ve taraftarlarının "bizimle savaşılıyor" algısını meşrulaştıran ikonik bir sembol haline gelmiştir. Bu sembol, grubun kolektif hafızasında bir "direniş miti" oluşturur.
Sosyal psikologlar, şiddetin bulaşıcı bir doğası olduğunu vurgularlar. Bir siyasi figürün şiddetle hedef alınması, toplumdaki marjinal ve radikal unsurlar için bir "model" oluşturabilir.
Bandura'nın sosyal öğrenme teorisi, şiddet içeren eylemlerin medyada geniş yer bulmasının, benzer eğilimleri olan bireyler için bir "pekiştirici" görevi görebileceğini savunur. Bu durum, siyasi mücadelenin rasyonel tartışma zemininden koparak, "eylem-tepki" döngüsüne girmesine neden olur. Bu ise tehlikeli bir durumdur.
Bir siyasi suikatta en tehlikeli olan ise şiddeti bir "kurtuluş aracı" olarak kutsayarak eylemin suç niteliğini ideolojik bir "yargılama" maskesi altına gizlemeye çalışmasıdır.
Netice-i kelam, suikastlar sadece birer siyasi olay değil, toplumun sinir uçlarına dokunan psikolojik travmalardır. Bu travmalar, doğru yönetilmediğinde toplumsal kutuplaşmayı derinleştirir ve şiddeti bir "siyasi dil" haline getirir.
Dolayısıyla bu tür olayların başka ülkelerde de muhalif kesimler tarafından gerçekleştirilmeye başlanması, neticesi iç savaşlara kadar varabilecek ciddi siyasi sonuçlar doğurabilir. Bu sebeple temkinli olmak elzemdir; ancak daha mühim olan, kutuplaştırıcı siyasi dile son verebilmektir.
Selam ve dua ile
